02.03.2015

Judaika łódzkie – żydowskie cmentarze

Przez ostatnie dwieście, dwieście pięćdziesiąt lat moje miasto było wielonarodowym, multikulturowym tyglem. Dopiero po ostatniej (oby tak już zostało), drugiej wojnie, Niemcy, Rosjanie i Żydzi oraz inne mniejszości w bardziej lub mniej dramatycznych okolicznościach opuściły Łódź. Pozostały po nich fabryki, pałace, kamienice oraz… cmentarze: prawosławne, ewangelickie żydowskie. Gdy dwa tygodnie temu planowaliśmy w Zielonej Łodzi wiosenny cykl wycieczek rowerowych pomyślałem, że pierwsza niedziela miesiąca będzie najlepszym terminem na wyprawę w kierunku Cmentarza Żydowskiego.

20150301_123923 (1024x576)

Gdy czekałem na miejscu zbiórki, tuż przed dwunastą mgła opadła, zaświeciło wiosenne słońce i zrobiło się ciepło. Z wszystkich kierunków miasta zaczęli przybywać uczestnicy. Nie liczyłem, ale z tego co mówiła Małgosia było nas około czterdziestu osób. Zachodnią i północną granicą łódzkiego getta jechaliśmy ulicami Bałut w kierunku ulicy Zmiennej. Tuż po pół do pierwszej wjeżdżaliśmy wąską furtką na teren drugiej co do wielkości, europejskiej nekropolii żydowskiej.

20150301_125320 (1024x576)

Na terenie cmentarza wzięła nas pod opiekę Justyna Tomaszewska, która zaznajomiła nas z procesem przygotowania  pochówku w domu przed pogrzebowym, oraz pokazała nam groby najważniejszych łódzkich Żydów: tych bogatych, biednych, sławnych i mniej znanych. Odwiedziliśmy mogiły: pierwszego łódzkiego rabina, Mauzoleum Poznańskich i grób „Ślepego Maxa”, króla łódzkiego półświatka. Remontowane pomniki Silbersteinów i nagrobek rodziców Artura Rubinsteina. Macewy: lekarzy, prawników, muzyków. Matki i ojca Juliana Tuwima i wielu, wielu innych.

20150301_131059 (1024x576)

Ostatnim punktem był spacer na pole gettowe, na którym spoczywają zmarli w czasie wojny mieszkańcy getta.

Wracaliśmy do centrum dzielnicy przez Stację Radegast, Obóz Dziecięcy przy Przemysłowej, Obóz Cygański, place: Strażacki i Bazarowy, na którym często w czasie okupacji gościła… szubienica.

Na zakończenie odwiedziliśmy teren pierwszego łódzkiego cmentarza dla Żydów, założonego w 1811 roku, który zniknął podczas wojny (macewy posłużyły za budulec mn. chodników). Po wojnie, na początku lat pięćdziesiątych stanęło na jego miejscu osiedle socrealistycznych bloków i  jezdnie ulicy Zachodniej. Co jakiś czas prasa przypominała o nim – ostatnio podczas remontu torowiska tramwajowego, ale to już inna historia i temat na jedną z następnych wycieczek.

To, że dziś pojadę ponownie na wyspę Hayling wcale nie było do końca takie pewne. Zadecydował o tym, jak to często w życiu bywa, ciąg przypadkowych zdarzeń: zapomniałem nazwy wyspy podczas kręcenia filmiku, dwa razy widziałem ją kiedy skręcałem z ...

Tangmere wielu Polakom kojarzy się przede wszystkim z pokaźnymi szklarniami, w których pracowali, pracują lub będą pracować. Lecz w Tangmere była w latach 1918 - 70 baza lotnictwa wojskowego. Zadecydował o tym, jak często bywa przypadek. W listopadzie 1916 roku, ...

Już od kilkunastu dni, żółte tablice informowały kierowców, że w niedzielę 10 września od poranka do południa zamknięte dla ruchu będą niektóre ulice i nadmorska promenada w Portsmouth. Powód? Triathlon, który właśnie dziś przy jednocyfrowej temperaturze rozgrywany był w morzu, ...